على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2710
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
قمن ( qamn ) ا . ع . روش و طريقه . و جهة . و نزديك . قمن ( qaman ) ص . ع . سزاوار و لايق . يق : انت قمن ان تفعل كذا : تو سزاوارى كه چنين كنى ، و مذكر و مؤنث و جمع و تثنيه در وى يكسان است . يقال : هو و هى و هما و هم و هن قمن : قمن ( qaman ) ا . ع . روش و راه و نهج و طريقه . يق : جاء على قمنة اى نهجه و جهته و طريقه . قمن ( qamen ) ص . ع . سزاوار و لايق . يق : انت قمن ان تفعل كذا : تو سزاوارى كه چنين كنى ، و اين صفت بر خلاف قمن ( qaman ) مطابقه مىكند موصوف را در تانيث و تذكير و افراد و جمع . قمن ( qeman ) ا . ع . نام قريهاى در مصر . قمنانة ( qamn nat ) ا . ع . كنهء خرد چه كنه را . كه هنوز خرد است قمنانة گويند و سپس حمنانة و بعد قراد و در آخر كه بزرگ گرديد حلمة و نيز عل و طلح . قمنة ( qamenat ) ص . ع . مونث قمن . و رائحة قمنة : بوى گند و بوى بد . قموء ( qomu ' ) و قموءة ( qomu'at ) م . ع . قماقما و قموء و قموءه . مر . قمأ . قموح ( qomuh ) م . ع . قمح البعير قموحا ( از باب فتح ) : سر برداشت آن شتر نزديك حوض و باز ايستاد از آب خوردن و يا سر برداشت پس از آب خوردن . قموس ( qamus ) ص . ع . بئر قموس : چاه پر آبى كه دول در آن غوطه خورد و در آب پنهان گردد . قموص ( qamus ) ا . ع . ستورى كه صاحب خود را بجنباند . و شير بيشه . و شخص مضطربى كه به جائى قرار نگيرد . و نام كوهى در خيبر . قموع ( qamu ' ) ص . ع . كسى كه چشم وى از روانى اشك نابينا باشد و گوشهء چشم او آماس كرده باشد . قمه ( qamah ) ا . ع . كمى خواهش طعام . و كم ميلى بطعام . قمه ( qameh ) ا . پ . سلاحى برنده و دو دمه و نوك تيز و كوچكتر از قداره . قمه ( qome ) ا . پ . ميان سر و فرق سر . قمه ( qommah ) ع . ج . قامه ( q meh ) . قمهد ( qamhad ) ا . ع . ناكس فرومايهء بد نژاد بد اصل زشت روى . قمهد ( qomhod ) ا . ع . مقيم و ثابت كه از جاى نرود . قمهزية ( qomhaziyat ) ا . ع . زن بسيار كوتاه بالا . قمئ ( qami ' ) ص . ع . خوار حقير . ج : قماء ( qem ' ) و ( qom ' ) . قميثل ( qamaysal ) ا . ع . زشت رفتار . قميحة ( qamihat ) ا . ع . گوارش . و پست و جز آن . قمير ( qamir ) ا . ع . قمير الشخص : هم قمار شخص و بازىكنندهء با آن . ج : اقمار . قمير ( qomayr ) ا . ع . مصغر قمر يعنى ماه كوچك . و بنو قمير : گروهى از تازيان . قمير ( qomir ) ا . پ . نام شهرى در هندوستان . قميز ( qamiz ) ا . پ . پياله و ساغر و جام . قميس ( qemmis ) ا . ع . دريا . ج : قماميس . قميشة ( qamicat ) ا . ع . نوعى از طعام از شير و دانهء حنظل و جز آن ترتيب دهند . قميص ( qamis ) ا . ع . پيراهن كه از پنبه باشد و گاه مؤنث آيد . قمص ( qomos ) و اقمصة و قمصان ( qoms n ) . و ستورى كه صاحب خود را بجنباند و حركت دهد . و پوستى كه در رحم بچه در آن باشد . و غلاف دل . قميص ( qamis ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پارچهاى پنبئين سپيد و نازك و لطيف كه از آن پيراهن و جز آن سازند . قميط ( qamit ) ص . ع . حول قميط : سال تمام . قميع ( qami ' ) ا . ع . سر كوهان . و تندى بالاى مهرهء پشت . قميعة ( qami'at ) ا . ع . تندى ميان دو گوش ستور . ج : قمائع . و طرف دم . و آنجاى از دم اسب كه محل انقطاع بن دم است . قميم ( qamim ) ا . ع . ترهء خشك . قمين ( qamin ) ص . ع . سزاوار و لايق . يق : انت قمين ان تفعل كذا : تو سزاوار و لايقى كه چنين كنى ، و اين صفت مطابقه مىكند مر موصوف را در تأنيث و تذكير و افراد و جمع بر خلاف قمن ( qaman ) . قمين ( qamin ) ا . ع . شتاب رو و تيز رو . و گلخن حمام . قميئة ( qami'at ) ا . ع . نام يكى از شعراى تازى . قن ( qann ) م . ع . قن الاخبار قنا ( از باب نصر ) : در پى اخبار رفت و طلب كرد آنها را . و قن الشيئ : بنگاه جست آن چيز را . و قن فلانا : به چوب دستى زد فلان را . قن ( qenn ) ا و ص . ع . بنده و برده ، در مفرد و جز آن بر لفظ واحد اطلاق مىگردد . يق : عبد قن ( qennen ) و عبد قن ( qennon ) و عبيد قن ( qennen ) و عبيد قن ( qennon ) و گاه بر اقنان و اقنة جمع بسته مىشود . و نيز قن : بنده ايست كه از پدر و مادر بنده زاده باشد ، و آنكه مادر آن كنيز و پدر آن عربى باشد آن را هجين گويند . و نيز قن : بندهء خالص